Voor de zekerheid. Valbescherming: een stappenplan

Inhoudsopgave stappenplan valbescherming

Voor aankoop
1: De basis
2: Wat heb je nodig?
3: Wat ga je doen?
4: Maatbepaling
5: Om rekening mee te houden
6: Heb je aan alles gedacht?

Na aankoop
7: Aanwijzingen bij het gebruik
8: Onderhoud
9: Keuring en inspectie
10: Levensduur

Stap 1. De basis

Hoogte

Op welke hoogte ga je werken? Vanaf een hoogte van 2,5 meter is het gebruik van valbescherming verplicht. Dat betekent niet dat in andere gevallen geen bescherming gebruikt hoeft te worden. Je kunt je voorstellen dat een val van twee meter hoogte op asfalt of in koud (zee)water ook bijzonder onprettige gevolgen kan hebben.

Normeringen

Ga na welke eisen op jouw werkplek aan de bescherming worden gesteld. De meest voorkomende valbeschermingsnormeringen zijn:

Schermafbeelding 2017-01-30 om 16.37.52

Stap 2. Wat heb je nodig?

Ankerpunt

Het ankerpunt is het punt in het gebouw of aan de constructie dat jouw gewicht gaat dragen, mocht je vallen. Je maakt er je veiligheidslijn dus aan vast. Het ankerpunt kan permanent en onlosmakelijk zijn, maar het kan ook tijdelijk op één plek zijn bevestigd of de vorm van een lijn, gespannen tussen twee ankerpunten hebben. In het geval van redding of afdaling bestaat het ankerpunt uit een speciaal apparaat dat mensen omhoog en omlaag kan takelen.

Veiligheidslijn (‘vanglijn’)

De veiligheidslijn is het touw of de stopper die jouw lichaam verbindt met het ankerpunt. Deze kan daadwerkelijk de vorm hebben van een lijn, maar het kan ook een apparaat met daarin een veer zijn.

Valbeschermingsharnas

Het valbeschermingsharnas trek je over je kleren heen aan. Daar kan je vervolgens de veiligheidslijn aan vast maken, zodat je bent verbonden met het ankerpunt. Het harnas zorgt ervoor dat je gewicht op het moment van een val wordt opgevangen en op de juiste manier wordt gedragen. Harnassen zijn er in verschillende soorten:

    • Multifunctioneel integraalharnas: gebruikt voor de meeste vormen van valbescherming
    • Werkpositioneringsharnas of -gordel: gebruikt in aanvulling op een normaal harnas, om ervoor te zorgen dat je op één plek blijft hangen en je beide handen kunt gebruiken
    • Harnas voor ophalen en besloten ruimtes: een speciaal harnas voor situaties waarin verticaal moet worden gewerkt, omdat er speciale ringen aan de schouders zitten
    • Suspensieharnas: een speciaal harnas voor gecontroleerde afdaling.

Welk harnas je gebruikt in welke situatie lees je hieronder.

Stap 3. Wat ga je doen?

Algemeen werk op hoogte

Voor de meest voorkomende typen werkzaamheden op hoogte is een regulier valbeschermingssysteem toereikend.

Redding

Voor het redden en evacueren van werknemers op hoogte is het belangrijk dat je jezelf op de juiste manier verankert. Daarnaast moet de geredde persoon worden verankerd met een suspensieharnas, dat wordt gebruikt in combinatie met een reddings- en evacuatietoestel. In het geval van redding uit een besloten ruimte wordt voor zowel slachtoffer als redder een harnas met schouderbevestiging gebruikt.

Positionering

Soms wil je gefixeerd op één plek blijven werken, maar wel je beide handen kunnen gebruiken. In zo’n geval gebruik je, in aanvulling op je reguliere valbeveiligingssysteem, een werkpositioneringsgordel met werkpositioneringslijnen. LET OP: deze vormen geen valbeveiligingssysteem op zich, en je moet daarbij dus ook een regulier valbeveiligingssysteem dragen!

Hangend werk

Moet de klus die je voor ogen hebt hangend gebeuren, dan gebruik je daarvoor een speciaal hangsysteem. Dit bestaat uit een harnas waarin je comfortabel kunt hangen en twee touwen, waarvan één voorzien van een afdaler en één van een lijnklem. LET OP: deze vormen geen valbeveiligingssysteem op zich, en je moet daarbij dus ook een regulier valbeveiligingssysteem dragen!

Weerhouding

Een weerhoudingssysteem gebruik je op het moment dat je werkt in de buurt van plaatsen waar je zou kunnen vallen. Het systeem zorgt ervoor dat je die plekken niet kunt bereiken, omdat het touw dat aan je harnas zit daar te kort voor is. Hierbij kies je tussen een integraalharnas of een weerhoudingsharnas, dat je natuurlijk gebruikt in combinatie met een vanglijn en een verankeringspunt.

4. Maten

Het is ontzettend belangrijk dat je harnas goed past, omdat het alleen dan je gewicht kan dragen. In de tabel hieronder kan je aflezen welke maat je ongeveer moet hebben. Let op: ieder mens is anders gebouwd, dus over maten is zonder het daadwerkelijk passen van producten niets definitiefs te zeggen! CoolSafety kan jou helpen de juiste maat te vinden. Neem even contact met ons op.

Tekst gaat verder onder tabel.

10197 Exofit, XP, NEX Harness Chart

5. Om rekening mee te houden

Valfactor

Om te kunnen berekenen hoe lang je vanglijn moet zijn, moet je eerst bekijken op welke hoogte je ankerpunt komt te zitten. Dat kan boven je hoofd (valfactor 0), op gelijke hoogte met je lichaam (valfactor 1) of onder je voeten (valfactor 2) zijn. Hoe lager het punt zich bevindt, hoe langer je lijn moet zijn.

Formules

De hoogte vanaf waar je kunt vallen, zonder het onderliggende oppervlakte te raken, is afhankelijk van een aantal punten. Je kunt die hoogte als volgt berekenen:

Lengte van de vanglijn
+
Volledig uitgerolde valdemper*
+
Lichaamslengte
+
Marge**
—————————-
Maximale valhoogte

* Sommige lijnen stoppen je val bijna direct, terwijl andere lijnen tot soms wel 3 meter kunnen uitrollen. Werk je dus relatief dichtbij de grond, dan kies je best voor een valdemper die weinig rek heeft.

**Neem altijd minimaal 1 meter veiligheidsmarge in acht.

Een voorbeeldformule:

Lengte van de lijn = 2 meter
+
Valdemper = 1,70 meter
+
Lichaamslengte = 1,80 meter
+
Marge = 1,50 meter
—————————-
Minimale valhoogte = 7 meter

Pendeleffect

Bevestig je het ankerpunt recht boven je hoofd, dan zal je val slechts recht naar beneden gaan. Zo zal je echter zelden werken; meestal beweeg je je immers in het rond, terwijl het ankerpunt op één plek blijft. Stel dat je je op een paar meter links van het ankerpunt bevindt, dan zou je bij een val dus niet recht naar beneden storten. Je lichaam zou een halve cirkel naar rechts beschrijven, je maakt een zwaaibeweging. Je moet dus uitkijken dat er zich in je directe omgeving geen gevaarlijke of harde objecten bevinden, waar je letsel door op zou kunnen lopen, mocht je ermee in aanraking komen.

Tabel gaat verder onder afbeelding.

PENDULUM EFFECT

Scherpe randen

Tenslotte moet je ervoor waken je vanglijn niet over een rand te laten hangen. Door de wrijving verandert zo’n rand namelijk in een mes dat de lijn door kan snijden. Kan je dit niet voorkomen, dan bestaan er zogenaamde ‘kernmantellijnen’, die snijbestendig zijn.

6. Heb je aan alles gedacht?

Wat doe je bij een val?

Als het goed is heb je nu een set valbeveiligingsspullen bij elkaar die jou bij een val behoeden voor letsel. Maar daarmee is de kous nog niet af, want stel dat je inderdaad valt… Wat doe je dan? Dan hang je daar, te bungelen! Houd daar bij aanschaf van je uitrusting rekening mee. Je kunt bijvoorbeeld een sta-lus aan het harnas bevestigen. Sommige harnassen zijn hier standaard van voorzien. Je kunt hier na een val in gaan staan, om zo het gewicht van gevoelige plekken te lichten en te voorkomen dat je doorbloeding bekneld raakt.

Ook zijn er speciale valstoppers te koop die bij een val niet alleen blokkeren, maar je vervolgens ook rustig naar beneden laten afdalen. Tenslotte is het natuurlijk altijd belangrijk dat je in een gevaarlijke omgeving niet in je eentje werkt. Er dient gewoon altijd iemand in de buurt te zijn die jou kan komen helpen, mocht dat nodig zijn.

Speciale eigenschappen

Er zijn situaties waarin je extra eisen stelt aan je valbescherming. Te denken valt aan de volgende speciale eigenschappen:

Gereedschap

Dat het verstandig is om je lichaam te beschermen tegen vallen, is vrij logisch, maar heb je er wel eens aan gedacht dat ook vallende objecten, zoals gereedschap, een gevaar kunnen vormen? Dat staat nog los van het feit dat het gewoon vervelend is als je op een paar meter hoogte je hamer in de diepte ziet verdwijnen. Daar is iets op bedacht: valbescherming voor je gereedschap. Zo kan je zelf lekker doorwerken én houd je je collega’s op de grond ook heel.

Stap 7: Aanwijzingen bij het gebruik

Aan- en uittrekken en bevestiging

Valbescherming is best lastig aan te trekken. Het is belangrijk dat je dat goed doet, want je leven hangt er – letterlijk – van af. Hiervoor is geen éénduidige richtlijn te geven, omdat dit per type harnas verschilt. Volg dus goed de gebruiksaanwijzing en vraag om professionele hulp. Hetzelfde geldt voor de bevestiging van de vanglijn en de ankerpunten. Het is sterk af te raden om hierbij ‘op je gevoel af te gaan’! Zorg ervoor dat je precies weet waar je mee bezig bent en ga pas aan de slag als je zeker weet dat je valbescherming in orde is.

Training en advies

Is er niemand in je omgeving te vinden die kennis heeft van het gebruik van valbescherming, specialiseer je hier dan zelf in. Dat hoef je gelukkig niet alleen te doen: CoolSafety verzorgt trainingen op locatie. Superhandig, want na afloop ben jij je leven veel zekerder!

Tekst gaat verder onder video

Stap 8: Onderhoud

Bewaren

Goed voor je materiaal zorgen begint met een goede opslag. Dat betekent dat je je valbescherming in principe bewaart op een plek waar:

    • het tussen 10℃ en 20℃ is
    • de luchtvochtigheid tussen 45% en 65% ligt
    • voldoende ventilatie is
    • geen licht en/of UV-straling kan komen
    • geen hittebronnen (lassplinters, gasbranders, etc.) zijn
    • en ook geen chemicaliën (zuren, olie, brandstof, etc.) zijn
Omgang

Daarnaast moet je je valbescherming goed behandelen. Zorg ervoor dat het materiaal niet in contact komt met ruwe oppervlakten (dus niet langs een ruwe muur schuren), chemicaliën of hittebronnen (zie hierboven). Gebruik het materiaal niet voor andere doeleinden en verander ook niets aan het materiaal, anders dan die dingen die daadwerkelijk verstelbaar zijn. Je moet ook voorkomen dat het materiaal onderhevig is aan grote mechanische krachten. Dat wil dus zeggen dat je er niet al te hardhandig mee om gaat.

Een val

Ironisch genoeg valt ook het opvangen van een val onder ‘hardhandige omgang’. Je kunt natuurlijk niet altijd voorkomen dat je valt; je draagt de bescherming immers niet voor niks. Wees je er echter van bewust dat een val altijd een grote impact heeft op je materiaal, ook al is het ervoor gemaakt. Na een val moet het materiaal dan ook altijd opnieuw worden gekeurd en, in sommige gevallen, zelfs volledig worden vervangen.

Onderhoud

Alle valbeveiliging kan worden schoongemaakt met puur water. Heb je meer dan dat nodig, gebruik dan een niet-agressieve zeep – check goed de aanwijzingen op de verpakking – en een synthetische borstel of spons. Zorg dat je je valbeveiliging na het wassen op de goede manier laat drogen: goed uitgespreid liggend, in een niet-vochtige en goed geventileerde ruimte, uit de buurt van warmtebronnen.

Stap 9: Inspectie

Valbescherming moet minimaal één keer per jaar gekeurd worden. Dit dient te worden gedaan door een bedrijf dat hierin is gespecialiseerd. CoolSafety is expert op het gebied van valbescherming en kan die keuring natuurlijk voor je uitvoeren, zowel bij ons als bij jouzelf op locatie. Zorg dat je het keuringsrapport op elk moment aan een eventuele inspecteur kunt laten zien.

Stap 10: Het levenseinde van je valbeveiliging

Producten van staal

Voor producten van staal, zoals ankerpunten en karabijnhaken, geldt geen vaststaande levensduur. Deze producten kunnen, als ze goed worden gebruikt en jaarlijks worden geïnspecteerd, vele jaren meegaan. Zorg ervoor dat je goed in de gaten houdt in welke staat je materiaal verkeert en neem geen risico’s als je twijfelt aan de kwaliteit: schakel bij vragen altijd een expert in.

Producten van textiel

Ook producten van textiel moeten elk jaar worden gecontroleerd. Volledig los van die controle staat het feit dat alle producten van textiel, zoals harnassen en lijnen, na maximaal tien jaar moeten worden vervangen. Ze kunnen je dan niet langer behoeden voor letsel en moeten van een welverdiend pensioen gaan genieten. Voor jou geldt dan: begin maar weer bij Stap 1!

Print Friendly, PDF & Email

2 gedachten over “Voor de zekerheid. Valbescherming: een stappenplan”

  1. Mag je een valharnas onder een jas dragen? Los van of het slim is….. in extreme koude zou bevriezing zo vermeden kunnen worden, bijvoorbeeld….

    1. Hoi Marco, een valharnas dragen onder je jas is niet alleen niet slim, maar ook onmogelijk. De ring waar je je vallijn aan vast klikt zit dan namelijk onder de jas en is dus niet bereikbaar. Je kan natuurlijk wel een jas ónder je valharnas aantrekken. Zo veel jassen als je wilt, zelfs, in heel koude omstandigheden. Je moet dan alleen rekening houden met het extra gewicht van al die kleding. Ik hoop dat je vraag hiermee beantwoord is! ^Mirre

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *